โครงการพัฒนาศักยภาพเจ้าหน้าที่ฝ่ายการศึกษาเพื่อพัฒนาหลักสูตรธรรมชาติศึกษาในสวนสัตว์ดุสิต
หลักสูตรที่1
กระบวนการกลุ่ม การสร้างทีม การทำงานเป็นทีม ตัวอย่างกิจกรรมสิ่งแวดล้อม
วัตถุประสงค์
เพื่อให้ผู้เข้าร่วมอบรมได้แลกเปลี่ยนการเรียนรู้เทคนิคและกระบวนการ การจัดกิจกรรมสิ่งแวดล้อมศึกษาสำหรับการพัฒนาการนำกิจกรรมมาใช้ในสวนสัตว์
เจ้าหน้าที่จากมูลนิธิสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ได้แก่พี่ยุทธ พี่หลิน และพี่ทิพย์
ระยะเวลาการอบรม 2 วัน ( วันที่ 25 มิถุนายน 2555 และวันที่ 2 กรกฏาคม 2555 )
ผู้เข้าร่วมอบรม เจ้าหน้าที่จากฝ่ายการศึกษา ฝ่ายบำรุงสัตว์ ฝ่ายอนุรักษ์วิจัยฯ และฝ่ายพัฒนาธุรกิจและประชาสัมพันธ์
น.ส. นลินทิพย์ นรลักษณ์
วิทยากรโครงการนำนักเรียนฯ ฝ่ายการศึกษา
ความคาดหวังของเกมส์บิงโก 9 ช่อง
ในการเล่นเกมส์นี้ หวังให้ผู้เล่นได้รู้จักเพื่อนที่เข้าร่วมกิจกรรม โดยการสอบถามข้อมูล ความเห็นและเรื่องราวต่างๆ เพื่อให้เกิดความสนุกสนานและแฝงด้วยการสร้างสัมพันธ์ระหว่างผู้เข้าร่วมกิจกรรมให้รู้จักกันมากขึ้น โดยปกติแล้วก่อนทำกิจกรรมส่วนใหญ่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมจะนั่งและอยู่ด้วยกันเฉพาะกลุ่มเพื่อน กิจกรรมเกมส์นี้จึงช่วยสร้างสัมพันธ์ทำให้รู้จักกันมากขึ้น ซึ้งสามารถที่จะนำมาปรับเป็นเกมส์เพื่อใช้ในการแบ่งกลุ่มได้
จากการเล่นเกมส์บิงโก 9 ช่องในครั้งนี้ สิ่งที่ได้ คือ
ข้อดี
1. รู้จักการทำงานเป็นทีม
2. ได้รู้จักเพื่อนใหม่
3. ได้รู้ว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของทีม
4. ได้รับความสนุกสนานแต่แฝงไปด้วยสาระ
5. ได้ยอมรับความคิดเห็นซึ้งกันและกัน
ข้อเสีย
1.ไม่เหมาะที่จะนำไปเล่นกับกลุ่มผู้เข้าอบรมที่มีขนาดกลุ่มใหญ่เกินกว่า 50 คน
2. คำตอบที่ได้อาจจะเป็นความจริงหรือไม่เป็นความจริงก็ได้
3. อาจทำให้เกิดความรู้สึกที่ไม่ดี ในกรณีที่บิงโกทั้ง 9 ช่องไม่มีชื่อเรา
วิธีการเล่นเกมส์บิงโก 9 ช่อง
1. ให้ขีดแบ่งตาราง ให้ได้ 9 ช่อง
2. เขียนเลข 1 – 9 ลงไปในช่องแบบไม่ต้องเรียงกัน
3. ฟังคำถามและให้เขียนชื่อเพื่อนลงไปช่อง ให้ครบทั้ง 9 ช่อง
4. ผู้นำเกมส์เลือกเลขในช่องพร้อมกับคำถามให้ผู้เล่นไปถามคำตอบเพื่อน
นางสาวประภาพร บูรณภวังค์
วิทยากรโครงการนำนักเรียนฯ ฝ่ายการศึกษา
นายปริวัฒน์ แก้วศรีนวม
เจ้าหน้าที่วิทยากรสวนสัตว์เด็ก ฝ่ายการศึกษา
กิจกรรมแผนที่ทรัพยากรสัตว์ป่า (กิจกรรมนี้สื่อถึงอะไร, ได้อะไรมาบ้าง)
-
การมี Team work ที่ดี
-
การเป็นผู้นำที่ดี
-
การแก้ไขปัญหาต่างๆ เพราะในการทำงานทุกอย่างนั้นจะต้องพบปัญหาและอุปสรรค
-
ได้รับความรู้รอบตัวเพิ่มเติมเกี่ยวกับสัตว์และแหล่งที่อยู่ของสัตว์ที่กระจายอยู่ตามธรรมชาติในแต่ละจังหวัดของไทย
-
ได้รับความรู้เพิ่มเติมเรื่องความสำคัญระหว่างสัตว์กับที่อยู่อาศัย
-
ได้รับรู้ถึงถิ่นอาศัยในแต่ละจังหวัดที่พบสัตว์ เช่น นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร เคยมีรายงานการพบที่จังหวัดนครสวรรค์
-
ได้ตระหนักถึงความสำคัญของแหล่งธรรมชาติที่มีอยู่ในประเทศไทย เช่น อุทยานแห่งชาติห้วยขาแข้ง, เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร เป็นต้น
นส. สวรรศพร ใจอ่อน
เจ้าหน้าที่วิทยากรโครงการฯ ฝ่ายการศึกษา
สรุปกิจกรรมการอบรม TEAM BUILDINGภาคสนามช่วงบ่าย
กิจกรรมการแบ่งกลุ่มออกทำหน้าที่เป็นวิทยากร และสมมุติตัวผู้เข้าอบรมเป็นเด็กๆ สิ่งที่ได้รับคือ
1. ความรู้ใหม่ๆจากทางทีมอบรม เช่น ม้าลายมีข้อมูลสรุปว่าจริงแล้วเป็นม้าดำลายขาว แต่เนื่องจากสีดำเป็นสีที่ดึงดูดแมลงทำให้มีวิวัฒนาการเพิ่มสีขาวขึ้นบนตัว และลายบนตัวของม้าลายไม่ได้พรางกับต้นไม้ใบหญ้าในทุ่งซาวันน่า แต่เป็นการพรางกับเปลวแดดที่ไหวเต้นเวลาเรามองตอนกลางวันนั่นเอง
2. ทักษะการสื่อสารกับเด็กๆ เช่น ควรมีการเชื่อมโยงกับสิ่งที่เกี่ยวพันกับสังคมของเด็ก เมื่อเจอกับคำถามที่ไม่สามารถตอบได้ควรมีการเลี่ยงตอบอย่างมีชั้นเชิงเพื่อคงไว้ซึ่งความน่าเชื่อถือของตัววิทยากร ไม่ควรตอบโดยใช้การเดาเพราะเด็กอาจจดจำกับสิ่งที่ผิดๆได้ และเมื่อเด็กตอบผิดไม่ควรชี้ระบุความผิดที่ตัวเด็ก ควรปฏิเสธคำตอบอย่างอ่อนโยนแทน
3. การให้รายละเอียดกับสิ่งรอบข้าง เช่น เดินไปที่ส่วนแสดงค่างห้าสีแล้วเจอฝูงแตน ก็อาจให้ความรู้กับเด็กในเรื่องแตนด้วย กล่าวคือควรมีความสามารถที่จะให้ความรู้ได้ในทุกสิ่งที่เดินผ่าน
4. การปลูกฝังจิตสำนึกเรื่องการซื้อสัตว์มาเลี้ยงของเด็กๆในยุคนี้ ว่าหากมีความต้องการเลี้ยงสัตว์ควรคำนึงถึงความรับผิดชอบที่จะดูแลสัตว์ชนิดนั้นๆไปตลอดอายุขัยของสัตว์ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์เลี้ยงอย่างสุนัข, แมว หรือสัตว์แปลก โดยเฉพาะสัตว์แปลกซึ่งส่วนใหญ่เป็นสัตว์จากต่างประเทศไม่ควรปล่อยสู่ธรรมชาติในประเทศไทยเพราะอาจเกิดการคุกคามถิ่นอาศัยของสัตว์ในประเทศไทยได้ ควรให้ความรู้ว่าส่วนใหญ่คนจะเห็นเพียงแค่ความน่ารักของสัตว์ในวัยเด็กเท่านั้น ซึ่งเมื่อโตขึ้นสัตว์ย่อมมีสัญชาตญาณความดุร้าย ไม่น่ารักเหมือนเดิม ควรให้ความรู้อีกว่าไม่ควรคิดว่าสวนสัตว์เป็นที่รับเลี้ยงสัตว์ที่สามารถนำมาให้ หรือนำมาปล่อยได้ โดยเฉพาะการนำสัตว์มาปล่อยโดยไม่แจ้งเจ้าหน้าที่อาจส่งผลกระทบรุนแรงต่อสัตว์ในสวนสัตว์ได้ เช่น การเกิดโรคระบาด เป็นต้น
นายมงคล ส่งเสริมเจริญโชติ
เจ้าหน้าที่วิทยากรสวนสัตว์เด็ก ฝ่ายการศึกษา
กิจกรรม Super Model
วิธีการเล่น Super Model
1. แบ่งทีมเป็น 4 ทีม ทีมละ 5 คน
2.ให้แต่ละทีมแบ่งตำแหน่งกันทำตวามความเหมาะสมของแต่ละคน
3. เมื่อแต่ละคนแบ่งหน้าที่กนแล้วให้นั่งเรียงตามตำแหน่งเริ่มจาก 1.ผู้ประมูล 2.สถาปนิก3.ประสานงาน4.วิศวกร5.โยธา
4. ”ผู้ประมูล” ของแต่ละกลุ่มมาตอบคำถาม ซึ่งจะมีคำถามเตริยมไว้ให้ 2 ข้อ โดยที่ผู้ประมูลจะต้องทำให้ถูกทั้ง 2 ข้อจึงจะผ่าน(**ผู้ประมูลห้ามพูด)
5. เมื่อผู้ประมูลของแต่ละกลุ่มทำภาระกิจเสร็จแล้ว ผ่านเรียบร้อย จะได้รับถุงอุปกรณ์ 1 ชุดแล้วให้รีบนำมาให้กับสถาปนิกดูแล้วสถาปนิกต้องรีบวิ่งไปดูโมเดลโดยสามารถวิ่งไปดูกี่รอบก็ได้ แล้วนำมาบอกต่อ ผู้ประสานงานว่าอุปกรณ์ต้องใช้อะไรบ้าง จำนวนเท่าไรและใช้สีอะไรบ้าง (*สถาปนิกพูดได้)
6. ผู้ประสานงานก็จะทำหน้าที่ ติดต่อเจรจากับเพื่อนอื่น เพื่อแลกเปลี่ยนอุปกรณ์ที่กลุ่มเราขาดอยู่ โดยนำตัวที่เรามีอยู่และไม่ได้ใช้ไปแลกกัน(*ผู้ประสานงานพูดได้)
7. เมื่อผู้ประสานงานได้อุปกรณ์ครบเรียบร้อยแล้ว ผู้ที่ต้องทำหน้าที่ต่อไปคือ “วิศวกร” วิศวกรต้องรีบวิ่งไปดู model มาแล้วต้องจำให้ได้ว่าต้องทำยังไง ใช้สีอะไร ประกอบอย่างไร โดยเมื่อดูเสร็จแล้ว ต้องมาอธิบายให้กับโยธาฟ้า(*วิศวกรสามารถพูดได้)
8. โยธาคอยทำคำสั่งจากวิศวกรและทำตาม โดยที่คนที่อยู่ในตำแหน่งโยธาไม่สามารถพูดได้ ส่วนวิศวกรพูดได้อธิบายได้ แต่ห้ามจับอุปกรณ์เด็ดขาด
9. เมื่อโยธาสร้างตามแบบที่วิศวกรอธิบายได้แล้วก็ถือว่า เสร็จภาระกิจ แต่ละกลุ่มถ้ากลุ่มไหน เสร็จก่อนถือว่าชนะ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ต้องดูความถูกต้องด้วยว่า Model ที่เราทำตรงตามต้นแบบ Model หรือไม่ (*คนที่จะชนะได้ต้องเสร็จก่อนและถูกต้องตามแบบ Model ต้นแบบทุกอย่าง)
สิ่งที่ได้รับจากกิจกรรมนี้
1.ได้การทำงานเป็นทีม
2. ได้การทำงานอย่างรอบคอบได้การร่วมมือและมิตรภาพจากเกมส์นี้
3. ทำให้ได้รู้ถึงการทำงานที่เป็นระบบเป็นสัดส่วน
4. ได้ความสามัคคี
5. ได้ความสนุกสนา
6. ได้ทำงานที่ได้รับมอบหมายตรงตามหน้าที่ ที่ได้รับ
7. รู้จักการแบ่งปันและแลกเปลี่ยน
นายคมพัชร์ แน่นอุดร
น.ส.พิชญา สิงห์คำปอง
เจ้าหน้าที่วิทยากรโครงการฯ ฝ่ายการศึกษา
5ส. กิจกรรมนันทนาการ
1. ส. สะอาด
เพลงและเกมที่นำมาสันทนาการต้องไม่มีความหมายสองแง่สองง่าม ไม่หยาบคาย ไม่ส่อเสียด
2. ส. สนุกสนาน
กิจกรรมที่จัดนั้นต้องมีความสนุกสนาน เพลิดเพลิน
3. ส. สร้างสรรค์
กิจกรรมที่จัดจะต้องมีความสร้างสรรค์ เพื่อให้ผู้ร่วมกิจกรรมเกิดพลังความคิดในเชิงบวก และต้องผสมผสานความรู้หลายๆศาสตร์เข้าด้วยกัน
4. ส. ส่งเสริม
กิจกรรมจะต้องส่งเสริมให้เกิดความรู้ สอดแทรกเนื้อหาสาระที่เป็นประโยชน์
5. ส. สอดคล้อง
กิจกรรมที่จัดขึ้นนั้นต้องมีความสอดคล้องและสมดุลกับจุดประสงค์ของการจัดกิจกรรม
การนำกิจกรรม 5 ส. มาปรับใช้กับการทำงาน วิทยากรจะต้องสอดแทรกกิจกรรมระหว่างพาเด็กนักเรียนเดินชมสวนสัตว์ กิจกรรมที่จัดขึ้นนั้นจะต้องเป็นกิจกรรมที่มีความสุภาพ ไม่หยาบคาย มีความสนุกสนานเพลิดเพลิน ไม่ทำให้ผู้ร่วมกิจกรรมเกิดความรู้สึกเบื่อหน่าย อีกทั้งยังต้องส่งเสริมให้ผู้ร่วมกิจกรรมรู้จักคิดริเริ่มสร้างสรรค์ วิทยากรจะต้องนำความรู้หลายศาสตร์มาประยุกต์และผสมผสานเข้าด้วยกันเพื่อให้กิจกรรมที่จัดนั้นเกิดประโยชน์สูงสุด พร้อมทั้งสอดแทรกสาระความรู้เกี่ยวกับ สัตว์และธรรมชาติในสวนสัตว์เพื่อให้ผู้ร่วมกิจกรรมได้ทั้งความสนุกสนานและสาระความรู้ที่เป็นประโยชน์
น.ส.ขนิษฐา มฤคสนธิ
น.ส.ศุภรัตน์ สวัสดิ์คุ้ม
วิทยากรโครงการนำนักเรียนฯ ฝ่ายการศึกษา
สิ่งที่ได้จากการอบรมในวันแรก
1. ได้ความสามัคคีในหมู่คณะ
2. จะได้ทราบถึงกลุ่มการทำงานด้านการอนุรักษ์ อื่น ๆ ว่ามีวิธีการทำงานแบบใด มุ่งเน้นและคาดหวังในด้านใดของการจัดกิจกรรม
3. ได้พัฒนาศักยภาพในการทำงาน และสามารถนำบางอย่างมาปรับกับงานของเราได้
4. รู้จักการทำงานเป็นทีมที่ดี
5. ได้รู้ถึงความรู้สึกนึกคิดของผู้เข้าร่วมการอบรม มากขึ้นได้รู้เลยว่าแต่ละคนเป็นอย่างไร
6. ได้รู้จักเกมส์ใหม่ๆมากขึ้น จะได้นำมาปรับใช้กับการทำงานของเรา
7. ได้รู้ว่าการจัดกิจกรรมให้สนุกนั้นไม่จำเป็นต้องมีเรื่องทะลึ่งมาเกี่ยวข้อง
การอบรมนั้นเป็นเรื่องที่ดีทำให้เราได้แลกเปลี่ยนความคิดกันซึ่งและกัน ทั้งระหว่างเพื่อน และระหว่างหน่วยงานที่มาจัดอบรมให้เรา แต่การคาดหวังว่าผู้อบรมนั้นจะได้อะไร หรือไม่ได้อะไร ก็ต้องขึ้นอยู่กับตัวผู้อบรมเองว่ารับได้เท่าไร หรือรับได้มากน้อยแค่ไหน
ในการอบรมทุกครั้งข้อสรุปที่ดีที่สุดของการอบรมทุกคนก็ต้องบอกว่าได้ “ความสามัคคี” แต่หลังจากอบรมเสร็จแล้วความสามัคคีดีขึ้น อาจจะไม่ได้เกิดขึ้นเลย ก็ได้ ข้อนี้คือเรื่องจริงไม่ว่าจะเป็นการอบรมต่างสวนสัตว์หรือสวนสัตว์เดียวกัน ก็จะเป็นแบบนี้ทั้งนั้น “ความสามัคดี” เกิดขึ้นในขณะตอนอบรม หลังจากการอบรมเสร็จแล้วก็จบกันไป
การอบรมในครั้งนี้ถือว่าเป็นการอบรมที่ดี แต่บางอย่างในการทำงานของวิทยากรอบรมนั้นไม่สามารถมาปรับใช้กับของเราได้ เพราะ เราต้องคำนึงถึงจำนวนนักเรียนที่มา และกำหนดเวลาในการอยู่กับเขาดินด้วย แต่ของวิทยากรอบรมนั้น ไม่ต้องคำนึงถึงในเรื่องนี้ จริงๆการอบรมของเขานั้นได้ผลมากกว่าเพราะการอบรมในแต่ละครั้งใช้เด็กกลุ่มเดิมซึ่งคาดหวังได้มากกว่า
น.ส.อุบลวรรณ ทองดอนเหมือน
วิทยากรโครงการนำนักเรียนฯ ฝ่ายการศึกษา

